1 marca przypada 103. rocznica odzyskania przez Proszowice praw miejskich. Taka jest przynajmniej wersja oficjalna, poparta właściwym rozporządzeniem premiera i ministra spraw wewnętrznych Władysława Sikorskiego z 30 stycznia 1923 roku. Nikt do tej pory tego nie kwestionował. Tymczasem istnieje wiele przesłanek, upoważniających do twierdzenia, że Proszowice prawa miejskie odzyskały kilka lat wcześniej. O ile w ogóle je utraciły… Na początek przypomnijmy, że Proszowice uzyskały prawa miejskie w 1358 roku z...

Cmentarz wojenny i mogiła zbiorowa w Szarbii Podczas badań w Szarbii odnaleziono zbiorową mogiłę żołnierzy z okresu I wojny światowej, a także utworzony w jej sąsiedztwie cmentarz wojenny. Oba obiekty zlokalizowane są na wzniesieniu, pośrodku pola uprawnego. Według kroniki wsi Szarbia cmentarz ten został dosłownie zaorany już w 20-leciu międzywojennym, dlatego mimo pamięci o jego istnieniu, jego dokładna lokalizacja nie była znana. Stan zachowania szczątków w mogile zbiorowej różni się...

Badania na cmentarzu wojennym we Wroninie prowadzono w latach 2022 i 2025. Ich celem było zarówno potwierdzenie istnienia cmentarza, jak i określenie jego granic. Na podstawie danych archiwalnych ustalono, że cmentarz ten powstał prawdopodobnie nieco później niż inne okoliczne mogiły, na co wskazuje również stan zachowania szczątków. Przypuszczalnie pochowano tu żołnierzy odnalezionych dopiero jakiś czas po zakończeniu walk. W pierwszej fazie funkcjonowania cmentarza, w 48 grobach pochowano łącznie 50 żołnierzy...

Jednym z miejsc, w których w 2025 r. przeprowadzono badania archeologiczne mające na celu potwierdzenie istnienia mogił z okresu I wojny światowej, są okolice dawnej szkoły we Wroninie — w 1914 r. funkcjonował tam posterunek graniczny. Z dokumentów archiwalnych wynika, że w tym miejscu miała znajdować się duża mogiła zbiorowa, a także pojedynczy grób, w którym pochowano porucznika armii austro-węgierskiej Johanna Schwarza. Przed budynkiem dawnej szkoły znajdował się również pomnik...

Gmina Koniusza i powiat proszowicki w ogniu Wielkiej Wojny – jesień 1914 roku Tło historyczne i znaczenie regionu Na początku XX wieku ziemie polskie pozostawały pod panowaniem państw zaborczych. Gmina Koniusza oraz pozostałe gminy powiatu proszowickiego znajdowały się w granicach guberni kieleckiej Królestwa Polskiego, należącego do zaboru rosyjskiego. Niedaleko stąd, w rejonie Kocmyrzowa, Pobiednika Wielkiego oraz wzdłuż linii Wisły, przebiegała granica z Austro-Węgrami. Kraków, położony po stronie monarchii habsburskiej, został...

Leopold Sawicki urodził 13 stycznia 1890 roku w Igołomi, w ówczesnym powiecie miechowskim. Był synem organisty miejscowej parafii, Jana Sawickiego, oraz Józefy z domu Staniszewskiej. Chrzestnym Leopolda został proboszcz parafii w Igołomi, ksiądz Wincenty Tworzyjański, który tak opisał to wydarzenie w księgach parafialnych: „Działo się we wsi Igołomia dnia 1/13 stycznia 1890 roku o godzinie 6 po południu. Stawił się Jan Sawicki lat 36 organista ze wsi Igołomia, w obecności...

Julian Luty urodził się 6 stycznia 1891 roku, w Nowym Brzesku, w ówczesnym powiecie miechowskim. Był synem pisarza Nowobrzeskiej Brygady Pogranicznej Straży, Franciszka Lutego oraz Julianny z domu Cieślik. W księgach parafialnych zachowała się metryka chrztu Juliana: „Działo się w Brzesku dnia 30 grudnia 1890/11 stycznia/1891 roku, o godzinie 4 po południu. Stawił się Franciszek Luty lat 28 pisarz brygady zamieszkały w Brzesku, w obecności Andrzeja Kala lat 50 i...

Józef Solarz urodził się 16 marca 1895 roku w Koniuszy, w ówczesnym powiecie miechowskim. Był synem Józefa Solarza oraz Franciszki z domu Tretko. Do dziś zachował się akt urodzenia Józefa. W księgach parafialnych kościoła w Koniuszy możemy przeczytać, że: „Działo się w Koniuszy dnia 5/17 marca 1895 roku, o godzinie 10 rano. Stawiła się Magdalena Dyner lat 68 z Przesławic, w obecności Antoniego Świątka lat 34 i Jakuba Migasa lat...

  Jak podawał „Kuryer Codzienny” nr 123 z 1893 roku, mieszkańcy powiatów miechowskiego i pińczowskiego, związani z produkcją cukrowniczą, postanowili rozpocząć budowę kolejki wąskotorowej z Charsznicy do Proszowic. Wśród inicjatorów wymieniono Stanisława Postawkę, pułkownika powstania styczniowego, Juliana Tołłoczko, prezesa spółki akcyjnej, do której należała cukrownia w Szreniawie, oraz prezesa Związku Cukrowni Królestwa Polskiego. Zaangażowani byli również Bogusław Kleszczyński, właściciel dóbr Skrzeszowice, Karol Tański, właściciel dóbr Chmielnik, Izydor Franciszek Bocheński, właściciel...

Czy możliwym jest, że nazwy kilku ulic obowiązujących w Proszowicach także dzisiaj, miasto zawdzięczało Austriakom? Okazuje się, że tak. Zdjęcie ilustracyjne, które zostało zaprezentowane powyżej, przedstawia fragment Rynku w Proszowicach. Wykonano je najprawdopodobniej w listopadzie lub grudniu 1914 roku, tuż po zajęciu Proszowic przez wojska austro – węgierskie. Zdjęcie pochodzi z wielotomowego węgierskiego dzieła zatytułowanego „A Nagy Háború Írásban és Képekben” („Wielka Wojna w piśmie i obrazach”), przedstawiającego przebieg pierwszych...

  Cmentarz parafialny w Proszowicach, znajdujący się przy ulicy Krakowskiej, powstał w pierwszej połowie XIX wieku. Przez blisko 200 lat swego istnienia, był świadkiem wielu wydarzeń historycznych. Są tu pochowani żołnierze Wojska Polskiego oraz Armii Czerwonej. Według dokumentów, a także przekazów niepisanych, swoją mogiłę mieli także żołnierze pierwszowojenni. Niestety, nie zachowała się do dnia dzisiejszego. Z różnych źródeł historycznych wiemy o walkach toczonych pomiędzy Armią „Kraków” a siłami niemieckimi na...

Wydawać by się mogło, że wydarzenia, które miały miejsce w Proszowicach i okolicy na początku września 1939 r. zostały dosyć dobrze opisane i nie mogą już skrywać żadnych tajemnic. Rozegrały się one przecież w relatywnie nieodległej przeszłości i miały wielu świadków, zarówno wśród wojskowych jak i cywilów, którzy swoją wiedzę na ich temat przekazali potomnym za pośrednictwem rozmaitych publikacji, które ukazywały się w prasie i książkach w ostatnich 83 latach....

„Szły na wschód bataliony, szwadrony i pułki, drobny deszcz senne oczy żołnierzom zaklejał…” Jan Kozera urodził się 10/22 lipca 1890 roku w miejscowości Wierzbica, w parafii Niegardów, jako syn Barbary i Pawła Kozerów. W 1911 roku po skończeniu 21 lat został powołany do carskiego wojska, gdzie miał odbyć ok. 6-7 letnią służbę wojskową. Przebieg jego służby wojskowej oraz jednostka, w której służył przed wojną nie jest znana. Dopiero rosyjskie archiwa...