HISTORIA REGIONU

Przeżyj niezwykłą podróż w przeszłość...
Fot. 1 Budynek biblioteki na zdjęciu z około 1985 r. (ze zbiorów Gminnego Rejestru Zabytków)
27
Maj

Tajemnice proszowskiej biblioteki

Miłośnicy historii Proszowic, poproszeni o wskazanie najstarszego istniejącego murowanego budynku w mieście bez wahania wskażą na kościół parafialny – i będą mieli rację. Ale jeśli poprosimy o wskazanie najstarszego murowanego budynku świeckiego – tutaj może pojawić się kłopot. Faktem jest, że w historii Proszowic do 2. połowy wieku XIX niewiele było budynków murowanych – w 1862 roku było ich zaledwie dwa. Zarówno te prywatne, jak i te użyteczności publicznej, budowane...
23
Maj

Biogram – Gabriel Stybicz

Gabriel Stybicz urodził się 8 marca 1882 roku w Umianowicach, w ówczesnym powiecie pińczowskim. Był synem służącego we dworze, włościanina,  Jakuba Stybicza oraz Franciszki z Wodzińskich. Miejscowy ksiądz, Michał Wilamowski, 9 marca 1882 roku, zanotował w księdze parafialnej, pod numerem sześćdziesiątym czwartym: „Działo się we wsi Kije dnia 25 lutego/9 marca 1882 roku o godzinie 2 po południu. Stawił się osobiście Jakub Stybicz lat 48 włościanin służący dworski , w...
16
Maj

Słynne niemieckie działa 8.8 cm w Proszowicach

Często potrzeba bardzo długiego czasu, aby elementy układanki historycznej zaczęły tworzyć jedną całość… wielkie wydarzenia historyczne i znane bitwy, są nam dobrze znane – często opisano je w najdrobniejszych szczegółach. Jednak historia tysięcy mniejszych starć i potyczek, często toczonych w mniejszych miejscowościach, mogłoby się zdawać, że nawet na uboczu wielkich wydarzeń, często jest praktycznie nieznana. Historia ma jednak to do siebie, że nie daje o sobie zapomnieć, często w najmniej...
Puchała - polski herb szlachecki
26
Kwi

Biogram – Mieczysław Cywiński herbu Puchała

Mieczysław Feliks Kazimierz Cywiński herbu Puchała urodził się 20 listopada 1837 roku w Gabułtowie, w obecnym powiecie kazimierskim. Był synem powstańca listopadowego, właściciela dóbr w Gabułtowie, Szymona Cywińskiego oraz Honoraty z Verychów Darowskiej. Szymon i Honorata doczekali się przynajmniej pięciu synów (Mieczysław, Ludomir ur. 1839 r., Szymon ur. 1841 r., Bronisław ur. 1844 r. oraz Henryk ur. 1851r.) oraz trzech córek (Natalia ur. 1840 r., Stefania ur. 1842 r  oraz...
Puchała - polski herb szlachecki
18
Kwi

Biogram – Szymon Cywiński herbu Puchała

Szymon Mieczysław Cywiński herbu Puchała urodził się 29 października 1811 roku w Pietrzejowicach, w powiecie miechowskim (obecnie jest to powiat krakowski). Był synem właściciela wsi Pietrzejowice, Kazimierza Cywińskiego oraz Petroneli z Targowskich. Rodzina Cywińskich swój rodowód wywodzi z ziemi wielkopolskiej, z której miała emigrować w okolice Płocka na Mazowszu. Cywińscy herbu Puchała zaliczają się do licznie rozrodzonej szlachty zagrodowej.   W 1830 roku wybuchło powstanie listopadowe. Dla młodego szlachcica nie...
Front w rejonie Krakowa - 16-18 Listopada 1914
11
Kwi

Nieznane karty historii – I Wojna Światowa w rejonie Proszowic cz.1 (59. Pułk Piechoty – przygotowanie do bitwy)

Historia I Wojny Światowej, mimo tego że w dużej mierze rozegrała się także w naszych okolicach, jest dzisiaj nam w większości nieznana. W szkołach większość czasu poświęca się walkom na froncie zachodnim, wspomina co nieco o legionach, ale nikt nie przekazuje wiedzy na temat lokalnych wydarzeń. Jedynymi, niemymi świadkami tych chwil są liczne cmentarze wojenne, na których spoczywają tysiące żołnierzy, jednak i one w większości są zniszczone, zaniedbane, a nawet...
Major Tadeusz Szymon Stożek
04
Kwi

Biogram – Tadeusz Szymon Stożek

Tadeusz Szymon Stożek urodził się 28 listopada 1884 roku w Niegardowie w powiecie miechowskim (obecnie jest to powiat proszowicki). Był synem ekonoma w miejscowym dworze, Daniela Stożka oraz Rozalii z domu Oleksy. Miejscowy ksiądz, Walenty Kubacki, 3 grudnia 1884 roku, tak odnotował w księdze parafialnej, pod numerem osiemdziesiątym trzecim: „Działo się w Niegardowie dnia 21 listopada/3 grudnia 1884 roku o godzinie 10 rano. Stawił się  osobiście Pan Daniel Stożek, ekonom...
Notatnik Trzepałki
28
Mar

Notatnik Podporucznika Maksymiliana Trzepałki

„Niewola 19 września 1939 r., godz. 22 Włodzimierz, Marsz pieszo Włodzimierz – Łuck 75 km. Spanie 3 noce pod gołem niebiem na polu – zimno i głodno – bez wody. W Łucku było nieco lepiej, spanie w koszarach na siennikach. Jedzenie robiliśmy w swoim zakresie/zbieranie fasoli, kartofli i gotowanie na ogniskach/. Z Łucka do granicy bolszewickiej jechaliśmy pociągiem II klasy /przypadkowo/ inni koledzy jechali w pociągu towarowym, wagony zamknięte”. Tymi...
28
Mar

Biogram – Leopold Pieprzak

Leopold Pieprzak urodził się ok 1843 roku w Gręboszowie w obecnym powiecie dąbrowskim. Nie udało ustalić się dokładnej daty urodzenia, gdyż akta z owej parafii obecnie są niedostępne. Był synem powstańca listopadowego, dzierżawcy majątków pod Andrychowem i Proszowicami, Sebastiana Pieprzaka oraz wywodzącej się z ormiańskiej szlachty, Emilii Teodorowicz. Sebastian i Emilia małżonkowie Pieprzak doczekali się siedmiu synów oraz czterech córek. Sebastian Pieprzak, pomimo życia w ciężkich czasach zaborów, starał się...
Portret Kazimierza Brodzińskiego autorstwa Aleksandra Józefa Sleńdzińskiego
26
Mar

Proszowskie koneksje Kazimierza Brodzińskiego

Istnieje w Proszowicach ulica, której nazwa wydaje się mieć niewiele wspólnego z miastem i jego okolicami – mowa o ulicy Kazimierza Brodzińskiego. Jaki związek z Proszowicami mógł mieć ten poeta, że został patronem jednej z ulic? Dlaczego w mieście nie ma ulicy Mickiewicza, Słowackiego czy innego znanego polskiego poety – choćby Morstina, który mieszkał przecież w nieodległych Pławowicach – a jest za to ulica nazwana imieniem polskiego przedstawiciela sentymentalizmu? Imię...
Sebastian Pieprzak
21
Mar

Biogram – Sebastian Pieprzak

Sebastian Pieprzak urodził się około 1812 roku, był synem Jana i Marianny z domu Wideńskiej. Według przekazów rodzinnych miał on się urodzić w okolicach Tarnowa, lecz w akcie zgonu, ówczesny proboszcz parafii w Kazimierzy Wielkiej, zanotował: „urodzony we wsi Niedźwiedź w Galicji Austriackiej”. W rodzinnej tradycji zachowała się informacja, że z nieznanych przyczyn, przodkowie zmienili swoje nazwisko z Czajkowski na Pieprzak – po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, niektórzy członkowie rodziny...
Fot. 1 Kartka pocztowa z adresem ul. Krakowska 13a (Biblioteka Narodowa, Listy Zbigniewa Herberta do Zdzisława Ruziewicza)
19
Mar

Zbigniew Herbert w Proszowicach

Niektórym mieszkańcom Proszowic znany jest już fakt, że w czasie II wojny światowej w naszym mieście przez kilka miesięcy mieszkał przyszły poeta Zbigniew Herbert, wraz ze swoją siostrą i rodzicami. Sam Herbert, 20-letni w owym czasie młodzieniec, nie wspominał tego okresu jako zbyt przyjemnego w swoim życiu („…siedzę w Proszowicach, miasteczku ze wszech miar nudnym i brudnym. Takie przynajmniej było pierwsze wrażenie…”). Trudno mu się jednak dziwić, jeśli popatrzy się...
Grobowiec na cmentarzu Monte Cassino
14
Mar

Biogram – Jan Wierzbanowski

Jan Wierzbanowski urodził się 21 maja 1910 roku w Posądzy w ówczesnym powiecie miechowskim (obecnie jest to powiat proszowicki). Był  synem włościanina, Franciszka Wierzbanowskiego oraz jego trzeciej żony, urodzonej w Posądzy, Teofili z Migasów. W księgach parafialnych kościoła w Koniuszy możemy przeczytać, że: „Działo się we wsi Koniusza 8/21 maja 1910 roku o godzinie 9 rano. Stawił się Franciszek Wierzbanowski lat 40 włościanin ze wsi Posądza, w obecności  Józefa Milka...
Cmentarz na pograniczu dwóch województw
09
Mar

Cmentarz na pograniczu dwóch województw

Wśród pól, nieopodal lasu, można zauważyć niewielki zagajnik. Dokładnie przez jego środek biegnie granica pomiędzy miejscowością Czajęczyce (niegdyś Czajęcice), a Dalechowicami. Ta granica, to także obecna granica pomiędzy województwem małopolskim, a świętokrzyskim. Z pozoru mały „zagajnik” to w rzeczywistości pozostałość po cmentarzu epidemicznym, który według mieszkańców swego czasu był o wiele większy. Obecnie niestety nic nie przypomina, że w tym miejscu pochowani są miejscowi mieszkańcy. XIX wiek na ziemiach podzielonej...
1 2 3 4 5